كد مطلب : 58195 تاریخ : 1397/05/27
 

همایش شهر ایده آل:
کیش و ماتِ مدیریت شهری در جستجوی شهر ایده آل

مدیران شهری کشور برای هشتمین بار حول موضوع «شهر ایده¬آل» دور هم گرد می آیند. در جلسه ی 6 دی ماه شورای پنج نیز اعلام شد که اعضای شورای شهر کرج نیز به این همایش خواهند پیوست؛ ( البته با تأکید بر اینکه اعضا به هزینه ی خودشان در آنجا حاضر می شوند.)

نیاز به گفتن نیست که موضوعات دم دستی و حل نشده ی مدیریت شهری در همه شهرها، به حدی هست که هیچ مدیری فرصتی برای سرخاراندن نداشته باشد؛ چه برسد به اینکه به موضوعات کمال گرایانه ای چون شهر ایده آل بیندیشد. خیلی از شهروندان ما گرفتار مباحث و مسائل یا نیازهای اولیه ای مثل معیشت و شغل و مسکن هستند که به نسبت هر شهری خود نیاز به مدیریت و برنامه های بلندمدت و کوتاه مدتِ چاره جویانه ای دارد. برخی از این مشکلات چنان ریشه دوانده اند که حل آن در کوتاه مدت قابل تصور نیست. در سطح کلان، مسأله ی معیشت و بیکاری شعاع گسترده تری دارند که بیشتر گویای نقص های مربوط به تصمیم گیری های بزرگ حاکمیتی است.
اشکال دیگر این مسائل چند لایه اند و ارگان ها و نهادهای مختلف دولتی و غیردولتی را تحت الشعاع قرار می دهند. ذیلِ مدیریت شهری نیز، از آنجا که با شئونات مختلف زندگی شهروندی سروکار دارد؛ مسائل مختلفی قرار می گیرد. مسائلی که شهرداری و شورا به عنوان مسؤولان این حیطه محسوب می شوند.  
شهر مناسبات و روابط پیچیده ای از عناصر عینی و ذهنی است که به عنوان یک کلیت عمل می کند. لنگیدن یک عنصر، تمام ساختار را تحت تأثیر قرار می دهد. «ایده آل بودن» یک شهر به معنای بی عیب بودن این المان ها به شکل یک «تمامیت بی نقص» است. با در نظر گرفتن واقعیت های حاکم، چنین تصویری در ایران فعلاً قابل دسترسی نیست. به چند دلیل ساده:
- مدیریت شهری هیچ گاه حداقل در شهرهایی مثل کرج به صورت یکپارچه عمل نکرده است، کمااینکه «موازی کاری» یکی از عباراتی است که به کرّات از زبان مسؤولین شنیده شده است.
- عدم اشراف کافی مدیران شهری به علوم روزآمد و مهارت ها و قوانین
- عدم شناخت نظام مند و شفاف از وضعیت شهر و شهروندان از تمام زوایا (موضوعی که شورای پنجم گزارش آن را از شهرداری خواسته است و فعلاً پاسخی نگرفته است)
- با توجه به کثرت و وسعت مسائل مدیریت شهری، هنوز اولویت ها به شکل واضح مشخص نیست.

***
علاوه بر ادارات مربوط به وزارت راه و مسکن و شهرسازی، هیچ ارگانی در مقوله ی مسکن به اندازه ی شهرداری مسؤولیت ندارد. این روزها بحث مقاومت و ایمنی سازه های شهری و مساکن بیش از چیزی در کرج و تهران و شهرهای اقماری مطرح است که باعث بروز یا افشای خیلی از ضعف ها و ناتوانی ها در مدیریت شهری شد که حتی برخی از مدیران ارشد نیز اعتراف کردند که اگر زلزله شدیدتری رخ می داد عملاً هیچ کاری از دست آن ها برنمی آمد. مسأله ای حتی مدیرانی که با فصاحت تمام از وضعیت موجود دفاع می کردند، وادار به سکوت یا لکنت یا حرف های متناقض کرد.
طوری که اثبات گردید به رغم ادعاها مبنی بر آمادگی نهادهای مربوط به تأمین امنیت جسمی و روحی، زلزله و یا هر نوع خطر دیگر( مثلاً واقعه پلاسکو) همه ی این حرفها تنها یک ادعاست و نمی توان بر آن بنیاد کرد. از سوی دیگر، مردم نیز هر چند مبهم به این کاستی و ناتوانی های مدیریت آگاهی پیدا کرده اند.
به هر روی زلزله های اخیر نشان داد که شهرها و سکونتگاه ها و همچنین مدیران هیچ نوع آمادگی ای برای روبرو شدن با مسائل ک
لان شهری ندارند. آلودگی، ترافیک، بافت های فرسوده و خانه های ناایمن و عملکرد غیرشفاف سازمان نظام مهندسی، ناظران ساختمانی و عدم آموزش شهروندان باعث شده است که مردم با کوچکترین خطری احساس بی پناهی کنند.

***
از سوی دیگر، زلزله ی بزرگ سرپل ذهاب از سویی نقاط مثبت جامعه را نشان داد و از طرف دیگر، انگشت روی نقاط ضعف مدیران را گذاشت. تاب آوری یا عدم مقاومت خانه ها که در رأس آن مسکن مهر( که دستپختی دولتی است فراتر از گرایش سیاسی آن) حداقل در سطح رسانه ها مورد  توجه جدی قرار گرفت. هرچند کوتاهی ها و کاستی ها مثل خیلی از مسائل به گردن گذشته ها انداخته شد.
نکته آن است که در زلزله های احتمالی(به قول کارشناسان این امر، حتمیِ) تهران و کرج که خیلی از مسائل آن ها به اذعان مدیران و شهادت مردم مربوط به گذشته و ریشه در عملکردهای ناقص مدیران گذشته دارد؛ از همین الان روشن است که اگر فاجعه ای رخ بدهد، علاوه بر اینکه کنترل آن قابل تصور نیست؛ بلکه تعلل ها و بهانه ها نیز  شبیه شرایط قبلی و امروز خواهد بود. خیلی از مدیران خواهند گفت که این مسائل ریشه ای بوده و باید درگذشته حل می شد.

***
حال اندیشیدن به شهر ایده آل آن در شهری توریستی و خوش آب و هوا، آن هم به خاطر شهرهایی که هراس فاجعه های ناشی از مدیریت های ناکارآمد لرزه بر اندامشان می افکند، کمی خنده دار است. شاید لزوم این همایش ها به لحاظ هدف گذاری قابل توجیه باشد. یعنی به هر حال مدیران شهر و شهرسازی و متخصصان این حوزه برای همفکری و تبادل اندیشه ناگزیر به حضور در چنین همایش هایی اند. تاکنون 7 همایش در کیش برگزار شده است و لابد در جاها و مکان های دیگر نیز از این همایش به وفور اجرا گردیده؛ اما چرا شهرهای ما بالفرض، هنوز آمادگی زلزله های کوچک را نیز ندارند؟ آیا برآیند این همایش ها ضعیف بوده و جز یک همایش فرمالیته ی و متظاهرانه ای نبوده است و نباید چندان انتظاری از آن داشت؟ یا خروجی های علمی وافی ای داشته اند ولی در ادامه و در سطح اجرا و مدیریت استقبالی از آن نشده است و برای همین است که نتایج عملی این همایش ها را در شهرها نمی بینیم؟ اگر چنین بوده است آیا خود این همایش دچار ضعف مدیریت نیستند؟
سؤال دیگر این است که چرا این همایش ها در بهترین شرایط خدماتی اجرا می شود؟ گذشته از اینکه کیش می تواند شهر ایده آل ایران شناخته شود یا نه، همه می دانند که کیش یک شهر توریستی و خدماتی ایران است و زمستان ها جزء بهترین نقطه های ایران برای مسافرت محسوب می شود. وزارت راه و شهرسازی و مدیران شهری بهترین شرایط در بهترین نقطه را برای همایش ایده آل برگزیده اند.
در شرایطی که بخش بزرگی از کشور درگیر ناامنی های روانی و جسمی ناشی از مشکلات مدیریت شهری هستند، گزینش کیش به عنوان محل برگزاری همایش که تا کنون برآیندهای لااقل عملی آن را تاکنون لمس نکرده ایم، چه معنایی می تواند داشته باشد؟ چرا این همایش در شهرهایی که به علت ناکارآمدی مدیریتی آماج آسیب های جدی و گاه فاجعه آمیزی هستند، برگزار نمی شود؟ آیا برگزاری همایش در جایی مثلاً سرپل ذهاب یا بم و فریمان و ورزقان آموزنده تر از جاهای دیگر کشور نیست؟
«دستیابی به الگوی شهر ایده آل و مدیریت آن با همکاری هدفمند تمامی ذینفعان به منظور جلب رضایت شهروندان به همایش» چشم انداز اصلی این همایش بیان شده است. مقوله ای که هدف همایش پیشین نیز بود. هرچند اهداف ذکر شده به عنوان نقطه های فرضی این همایش به صورت ضمنی نشانگر نقاط ضعف مدیریت شهری هم هستند و برخی از آن ها مثل «مشارکت در ایجاد یک تمدن جهانی»، آن هم در وضعیتی که تمام المان های تمدن ملّی مان(از آب و خاک، ویژگی های تاریخی و قومی، زبان و هنر و معماری و حتی خانه هایی که در آن ساکن هستیم) در معرض تهدیدهای جدی است، مثل نامی که برای همایش برگزیده شده است، بسیار کمالگرایانه و دور از دسترس است. شاید بتوان گفت که امثال این همایش ها مصداق همان مَثَل «سنگ بزرگ نشانه ی نزدن است»، باشد.
  
 

تاریخ درج : 1396/10/07 01:18

©2010 www.KHABAR31.ir . All Rights Reserved