کد مطلب : 57184 / تاریخ ثبت : 1396/08/11 10:13

تعهدی که فراموش شده است

ساختمان هایی که با انرژی همزیستی ندارند

ساکنین محله های کم و غیر برخوردار بنا بر وضعیت اقتصادی متمایل به صرف هزینه های کمتر برای ساخت و سازها ساختمانی هستند. این درحالی است که با یک بار صرف هزینه کرد و اعمال قانون های پیش گیری از اتلاف انرژی می توان علاوه بر صرفه جویی در منابع انرژی هزینه های ناشی از مصرف بی رویه این منابع را به طور معنا داری کاهش داد.

 
 جهان بر مبنای انرژی ساخته شده است. چهار عنصر آب و خاک، هوا و آتش از دور زمان ذهن فلاسفه را برای اثبات موجودیت هستی، به خود مشغول داشته است. امروزه  نیز این عناصر پایه های اصلی تشکیل دهنده منابع انرژی هستند. منابعی که در اذهان عمومی تمام نشدنی به نظر می رسند؛ در حالی که دغدغه ای بزرگ بر سر منابع تامین انرژی سایه انداخته و آن افزایش روز افزون جمعیت و به دنبال آن مصرف بی رویه و هدر رفت انرژی است.  " انرژی" در زندگی هایمان چنان دست کم گرفته شده است که گاهی یادمان می رود نبض حیاتمان با آن می زند. ساختمان هایی که انرژی را پس می زنند؛ دست هایی که برای مصرف بهینه انرژی کوتاه اند؛ ذهن هایی که روزگار خاکستری پایان پذیری منابع انرژی را حتی تصور نمی کنند؛ همه و همه تهدیدی جدی برای حیات بشر هستند. 
 
مروری بر اطلاعات مربوط به سهم کشور در مصرف انرژی حاکی از آن است که ایران جزء کشورهای پیشرو در مصرف انرژی به شمار می رود. گرچه مبنای همه برنامه ریزی ها که با هدف " پایداری محیطی " و " حفظ سرمایه های طبیعی " تدوین می شود، رعایت استاندارهای مصرف انرژی است اما همچنان در این عرصه مهم عملکرد موفقی نداشته ایم. وقتی می گوییم عملکرد موفقی نداشته ایم یعنی اینکه شعاع دایره مسئولیت صیانت از منابع انرژی و تلاش برای مصرف بهینه آن به اندازه یک به یکمان گسترده است. این یعنی باید مشکلات زیست محیطی ناشی از مصرف نادرست انرژی را درک کنیم و چه بهتر که برای رسیدن به این نقطه از شناخت از خودمان آغاز کنیم. گرچه قوانین لازم برای کاهش هدررفت انرژی در گام نخست توسط برنامه ریزان کشوری تدوین می شود اما به زبانی ساده تر عمل به سطر سطر قوانین تنها دست خودمان است. 
 
سوال این است تا چه ميزان ساخت وسازهاي شهري وقوانين مربوطه در حوزه شهرسازي شهروندان را مكلف مي كند در سازه هاي ساختماني موضوع صرفه جويي در هدررفت انرژي را در نظر بگيرند؟ آيا استانداردي در اين زمينه وجود دارد؟
 
دیدگاه های مختلف با مبنا قراردادن شاخص هایی چون اقتصاد، فرهنگ، رفتار شهروندی و مدیریت صحیح، پرسش مطرح شده را پاسخ می دهند. غلامرضا احمدی بیداخویدی معاون سابق معماری و شهرسازی شهرداری کرج نیز برای پاسخ به این پرسش،  " قوانین مقررات ملی ساختمان " را مطرح و در عین حال بر اهمیت رعایت ماده 19 این مبحث قانونی تاکید می کند. 
وی می گوید: این قانون به طور کلی شامل مجموعه‌ای از ضوابط فنی، اجرایی و حقوقی می شود که رعایت آن در طراحی، نظارت و اجرای عملیات های ساختمانی اعم از تخریب، نوسازی، توسعه بنا، تعمیر و مرمت اساسی، تغییر کاربری و بهره برداری از ساختمان به منظور تامین ایمنی، بهره دهی مناسب، آسایش، بهداشت و صرفه اقتصادی ضروری است. ماده 19 این قانون نیز ضوابط مرتبط با صرفه‌جویی در مصرف انرژی در ساختمان ها را تعیین می‌شود. 
 
به اعتقاد احمدی، گرچه ضرورت های صرفه جویی انرژی امروزه برای همه ارکان و اعضای جامعه روشن است و سال ها نیز مسئولان در خصوص افزایش سرانه مصرف انرژی هشدار و بحران موضوع را با ارائه آمار، ارقام و نمودارها نشان دانده اند اما مصرف پر شتاب انرژی همچنان دغدغه مهم کشور است. حال اینکه چه مانعی سر راه مهار اتلاف انرژی نشسته است خود قابل بررسی است. در این گذار می توان عوامل مختلفی از جمله استاندارد نبودن ساختمان ها، عدم رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان، عدم بکارگیری مصالح و تجهیزات ساختمانی عایق و موثر در کاهش اتلاف انرژی و در نهایت عدم فرهنگ سازی و آگاه سازی عموم مردم به ویژه مالکان را به عنوان موانع اتلاف انرژی در سازه های شهری معرفی کرد.
 
معاون آمادگی عملیات و پدافند غیرعامل سازمان پیشگیری و مدیریت شهر تهران، رعایت استانداردهای اجرایی را راهکاری برای اصلاح مصرف انرژی و پیشگیری از هدر رفت آن می داند. به بیان وی، دو گروه " سازنده و مالک "، " شهرداری و وزارت راه و شهرسازی " و در کنار این دو نهاد شرکت بهینه سازی مصرف سوخت مسئولیت بزرگی در قبال مصرف انرژی و پیشگیری از اتلاف آن را بر عهده دارند. البته سپردن این مسئولیت به متولیان کشوری و استانی به معنی بی توجهی اذهان عموم به موضوع هدررفت انرژی نیست؛ بلکه اگر بخواهیم به زبانی ساده تر اهمیت " اصلاح الگوی مصرف " در سازه های شهری را شرح دهیم باید بگوییم، مسئولیت و دغدغه باید از نخستین مرحله که تصمیم گیری برای ساخت بنا است باید وجود داشته باشد. اینگونه همه ارکان جامعه شهری اعم از مردم و مسئولین، مهندسان وناظران ساختمانی مکلف به رعایت قوانین و توجه به مولفه های الگوی بهینه مصرف انرژی می شوند.
مهندسان ساختمانی تعهد را فراموش کرده اند
 
" مهندسان تعهد را فراموش کرده اند "
 این جمله قابل تامل را معاون هماهنگی و برنامه ریزی ستاد مدیریت بحران شهر تهران در بخشی دیگر از گفته های خود بیان می کند. چهره اش از این اعتراف گرفته می شود و با بیان اینکه باید از خودمان آغاز کنیم؛ می گوید: مسئولیت مهندسین ناظر در ساخت و اجرای یک سازه شهری به خصوص ساختمان های مسکونی بسیار خطیر است. زیرا اوست که باید تصمیم بگیرد و مسئول تصمیم خود باشد. می گوییم تصمیم چون ساختمانی که با ایده و کارشناسی وی بنا می شود تنها انبوهی سیمان و آجر نیست که حریم امن یک خانواده است که با تفکر و تعهد او رقم می خورد. مهندسین باید برای ارائه بهترین روش ها و ایده ها آماده و برای الزام رعایت قوانین مقررات ملی ساختمان توجیه شوند. باید نظام مهندسی که امروز غرق در تجملات است را نجات داد. روحیه مهندسی با تکیه زدن بر میز هایی که جز جایگاه نمایی ندارند، جور نمی آید.
 
احمدی ادامه می دهد: بحثی آزاردهنده  در ساخت سازه های ساختمانی وجود دارد و آن نحوه جداسازی دیوارهای واحدهای مسکونی در بلوک های ساختمانی است. ضخامت این دیوار تنها 10 سانتی متر است این یعنی هرچه محیط داخلی خانه را با تجهزات گرمایشی و سرمایشی گرم و سرد کنیم باز مقدار زیادی از انرژی هدر می رود. حکمت خانه های قدیمی و سنتی که ضخامت دیوارهایشان به نیم متر می رسد نیز همین است؛ " کنترل هوای داخل خانه در گرمای تابستان و سرمای زمستان و جلوگیری از هدر رفت سوخت ". 
 
مدیرکل دفتر فنی و استانداری البرز بر آگاه سازی مردم از روش های اصولی و قانونی ساختمان سازی تاکید می کند و می گوید: کارآمدی نظام شهری زمانی معنا می یابد که شهروندان از حقوق و قوانین شهری آگاه باشند. بنابراین اگر معتقدیم که شهر پویایی و پایداری خود را از شهروندان می گیرد، باید به دنبال فراهم آوردن زمینه های انتقال آگاهی به طیف های مختلف اعضای جامعه شهری باشیم. این رویکرد ضمن آنکه مشارکت شهروندان در امور شهری را افزایش می دهد موجب مسئولیت پذیری بیشتر آنان نیز می شود. از جمله قوانینی که بر ضرورت دانستن آن از سوی مردم تاکید می شود، افزایش سطح معلومات عمومی در خصوص مباحث مقررات ملی ساختمان است. 
 
به طور اجمالی می توان گفت، سطح آگاهی شهروندان کرجی از اصول و قواعد ساخت و سازهای شهری به تناسب اهمیت موضوع بسیار پایین است. مردم به ویژه مالکان باید از اختلاف مصرف سوخت در دو شکل اجرای اصولی و غیر اصولی ساختمان های مسکونی مطلع باشند. شفاف سازی و آموزش قوانین برای شهروندان می تواند از طریق مستند سازی، برگزاری دوره های آموزشی همگانی، برآورد هزینه های صرفه جویی در ساختارهای اصولی سازه ها و بسیاری دیگر صورت گیرد. بدون شک اگر شهروند و مالکی بداند با صرف هزینه ای بسیار اندک و استفاده از تجهیزاتی ساده مانند به کار گیری عایق های حرارتی بین دیوارها، پشت بام و پارکینگ می توان از هدررفت انرژی پیشگیری کرد، بدون دغدغه و مقاوتی و با طیب خاطر نسبت به این کار اقدام خواهد کرد. اگر با این اعتقاد که صرف هزینه برای آموزش های شهروندی یک نوع سرمایه گذاری است، همسو باشیم در امور شهری موفقیت های بی شماری را کسب خواهیم کرد. 
 
تمکین مناطق برخوردار و غیربرخوردار از مباحث مقررات ملی ساختمان
نابرابری های اجتماعی را می توان منشاء بروز تفاوت در عرصه های شهری دانست که بر ارکان فیزیکی و کالبدی شهر نیز تاثیر می گذارد. خواسته های مردمی، واکنش به هنجارهای شهری، قانون پذیری و دیگر شاخص ها از منطقه ای به منطقه دیگر متغیر است.

احمدی در خصوص ارزیابی تمکین مناطق برخوردار و غیر برخوردار کرج از مباحث مقررات ملی ساختمان می گوید: پایش های محله ای صورت گرفته در سال های گذشته نشان می دهد، رعایت ماده 19 قانون مقررات ملی ساختمان در مناطقی مانند 1 و 7 که از مناطق برخوردار شهر کرج هستند آماری بیشتر از مناطق غیر برخوردار دارد. ساکنین محله های کم و غیر برخوردار بنا بر وضعیت اقتصادی متمایل به صرف هزینه های کمتر برای ساخت و سازها ساختمانی هستند. این درحالی است که با یک بار صرف هزینه کرد و اعمال قانون های پیش گیری از اتلاف انرژی می توان علاوه بر صرفه جویی در منابع انرژی هزینه های ناشی از مصرف بی رویه این منابع را به طور معنا داری کاهش داد.
 
به گفته معاون سابق معماری و شهرسازی شهرداری کرج، ورود سازمان بهینه سازی مصرف سوخت به موضوع ساخت و سازهای شهری ضروری است. تعیین مشوق های مالی برای ساکنان مناطق کم برخوردار می تواند زمینه استقبال افراد برای رعایت قانون مقررات ملی ساختمان را فراهم کند.
 
نگاهی به شهر می اندازم. اینبار کاغذی بودن ساختمان ها بیشتر به چشمم می آید. گویی ساختمان‌های شهر من انرژی دوست نیستند. فراتر از بیان مشکلات و دغدغه ها و بالاتر از به تصویر کشیدن بحران ها باید اراده ای را برای حل مشکل بیابیم. در رعایت اصول و قوانین شهرسازی تنها مهندسان نیستند که باید متعهد و مکلف به رعایت  قوانین باشند بلکه همه باید خود را ملزم به ساخت اصولی شهر کنیم.
 

آسیه چهارباغی
.چاپ مطلب
ساختمان هایی انرژی همزیستی ندارند
تعداد دفعات مشاهده شده : 132
نظر شما
عکس کد
Show another codeکد جدید